Çin hükümeti Doğu Türkistan’ı işgal etmesinin ardından 1958 yılının Nisan ayında Pekin’de düzenlenen Millî Medeniyet toplantısında azınlıkların alfabelerini kullanımdan kaldırarak Çinli ve azınlık milletlerin okullarını birleştirmeye karar vermiştir. Bu karar birçok sebepten ötürü 1963 yılında yürürlükten kaldırılmış ancak 1980’li yılların başında, faklı milletlerin okullarını birleştirme politikası tekrar gündeme gelmiştir. Bu dönemde Çinlilerin eğitim durumunun Türklerin eğitim durumundan düşük olması sebebiyle Çin hükümeti bu kararını tekrar değiştirmeye mecbur kalmıştır. Ancak sonraki yıllarda Çin’in eğitim kalitesi hızlı yükselirken Doğu Türkistan’ın eğitim kalitesi düşüş kaydetmiştir. 1990 yıllara gelindiğinde iki ulusun eğitim durumunun tamamen tersine değiştiğini görürüz.
1990’lı yılların sonlarına doğru eğitim verme bahanesiyle Doğu Türkistan’ın ilçe ve köylerinden ortaöğretim ve lise seviyesinden en iyi öğrenciler seçilerek Çin’in iç bölgelerine götürülmeye başlanmıştır. Buradaki amaç eğitim üzerinden kültüre müdahale etmektir. Öğrenciler Çinli nüfusun yoğun olduğu şehirlere götürülmekte ve okul dışındakilerle ilişki kurmaları engellenmektedir. Ailelerin çocukları için gönderdiği yemekler kabul edilmemekte, anne babalar çocuklarını ziyaret ettiklerinde okulun görüşme için belirlediği yerlerde ve zamanda çocuklarıyla görüşebilmekte ve çocuğa ailesini yılda sadece bir defa ziyaret etme izin verilmektedir. Bu gibi uygulamalar aynı amaca yönelik olarak Doğu Türkistan’ın çeşitli bölgelerine kurulan okullar için de geçerlidir.
Ekim 2008 tarihine kadar Çin’in iç eyaletlerindeki Çin okullarında tesis edilen “Sinkiang (Doğu Türkistan) Lise Sınıfları”nda öğrenim görmekte olan Doğu Türkistanlı öğrencilerin toplam sayısı 17 bin 500’e, Doğu Türkistan’daki Çin okullarında tesis edilen “Ortaokul Sınıfları”nda öğrenim gören öğrencilerin sayısı ise 15 bine ulaşmıştır.
Konu ile ilgili bir başka problem ise, Doğu Türkistan’da yürütülmekte olan sözde “Çift Dilde Eğitim ve Öğretim Sınıfları” uygulamasıdır. Bu uygulama Doğu Türkistan halkının millî varlığını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Tiyanşan haber sitesinin 12.12.2008 tarihinde verdiği bir habere göre, bu yıl ekim ayına kadar azınlık ilköğretim ve ortaöğretim okullarında tesis edilen sözde “Çift Dilde Öğretim Sınıfları”nda öğrenim görmekte olan öğrencilerin sayısı 853 bine ulaşarak bölge genelindeki okullarda eğitim görmekte olanların %36,5’ini teşkil etmektedir.
Çin merkezî hükümeti bu planını 2012 yılına kadar Doğu Türkistanlıların daha yoğun olarak bulundukları Aksu, Kaşgar ve Hoten başta olmak üzere yedi ilde uygulayarak yerli gençlerin Çift Dilli bölümlere giriş oranını %85’in üzerine çıkarmayı planlamaktadır. Bu planı gerçekleştirmek için de bölge genelinde ciddi bir seferberlik başlatılmıştır. Bu amaca yönelik olarak son üç yılda Çin, Doğu Türkistan genelinde Çift Dilli sınıf inşaatları için bölge maliyesinden 200 milyon yuandan fazla, merkezî hükümetten ise 3 milyar 750 milyon yuan tahsis etmiştir (580 milyon dolar).
Çin hükümeti çift dilde öğretim okullarında Çince ders verecek öğretmen açığını kapatmak için çok sayıda Çinliyi bölgeye yerleştirmektedir.
Öte yandan Çin, yukarıda bahsettiğimiz özel uygulamalar dışında Uygur dilinde eğitim veren yüksek eğitim kurumlarında bütün derslerin Çince olmasını zorunlu hâle getirmiştir. Dersleri Çince olarak anlatamayan öğretim görevlilerine ise yerlerini boşaltmaları yönünde baskı yapılamaktadır.
Çince bilmeyenleri toplumdan dışlamayı hedefleyen bu yasa aynı zamanda Doğu Türkistan halkına kimliğini, milletini, bağımsızlığını, dinî inancını ve ana dilini unutturarak gelecek nesilleri tamamen Çinlileştirmeyi amaçlamaktadır.
Doğu Türkistan’da Çince yayınlanan bir dergide aynen şöyle yazmaktadır: “Doğu Türkistan 200 yıldan bu yana Çin’in kontrolü altındadır; son 50 senedir de Komünizm yönetiminde. Aradan bu kadar uzun zaman geçmesine rağmen bunlar neden hâlâ bağımsızlık istemektedir? Bunun tek nedeni, bu halkın kendi dili, kültürü ve dinine bağlı kalmasıdır. Bu da bizim geçmişte yaptığımız en büyük hatadır.”
Rent a Car Ankara | Libay Oto Kiralama | Fetih Filmi İzle
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
